Biri doğanın kalemidir, diğeri insanın…
Biri suyla yazılmıştır, diğeri taşla.
Ve ikisi de zamana rağmen silinmemiştir.
Beyazlığın içindeki tarih
Pamukkale’ye gelenlerin çoğu önce travertenlere bakar.
Beyazlığın ihtişamı insanı kendisine çeker. Sıcak suların yüzyıllar boyunca oluşturduğu teraslar, gökyüzünün altında bembeyaz bir şiir gibi uzanır.
Fakat biraz dikkatle bakıldığında insan anlar ki, Pamukkale’nin asıl güzelliği yalnızca gözle görülende değildir.
Bu beyaz tepelerin hemen yanında, geçmişin görkemli kenti Hierapolis uzanır.
Bir zamanlar insanların sokaklarında yürüdüğü, evlerinde yaşadığı, tapınaklarında dua ettiği, tiyatrosunda oyunlar izlediği bu şehir bugün sessizdir.
Fakat harabeler hiçbir zaman gerçekten susmaz.
Bir sütunun gölgesinde durduğunuzda, binlerce yıl önce oradan geçen bir insanın ayak seslerini hayal edersiniz.
Kırılmış bir mermerin üzerinde elinizi gezdirdiğinizde, onu şekillendiren ustanın emeği aklınıza gelir.
Ve o anda zamanın ne kadar garip bir şey olduğunu düşünürsünüz.
Dünya değişir.
İnsanlar gelir ve gider.
Krallar doğar, imparatorluklar kurulur ve yıkılır.
Fakat bir taş, bütün bu hikâyelere sessizce tanıklık eder.
Hierapolis’in sahnesinde zaman
Sonra yolunuz Hierapolis Antik Tiyatrosu’na düşer.
İnsan burada ister istemez yavaşlar.
Basamaklara çıktıkça manzara büyür, geçmiş derinleşir.
Bir zamanlar binlerce insanın oturduğu bu taşlarda bugün yalnızca rüzgâr dolaşmaktadır.
Ama insan kulağını biraz geçmişe verirse alkışları duyduğunu sanır.
Sahneye çıkan oyuncular…
Kalabalığın heyecanı…
Bir tragedyanın hüznü…
Bir komedinin kahkahası…
Belki de sevdiği kadına bakarak oyunu izleyen genç bir adam…
Belki savaşlardan dönmesini beklediği oğlunu düşünen yaşlı bir anne…
Tiyatro yalnızca taşlardan yapılmış bir yapı değildir.
Tiyatro, insanın kendisini anlattığı yerdir.
Binlerce yıl önce sahneye çıkan insanlar da bizim gibi sevdiler, korktular, umut ettiler, kaybettiler.
Bu yüzden Hierapolis’in tiyatrosuna bakarken aslında kendimize bakarız.
Çünkü insanın hikâyesi değişse de duyguları pek değişmez.
Cehennem Kapısı’nda ölümün gölgesi
Ve sonra…
Hierapolis’in en gizemli köşelerinden birine, antik dünyanın korkuyla baktığı Ploutonion’a, yani Cehennem Kapısı’na gelirsiniz.
Burası insanın bilinmeyen karşısındaki korkusunu taşlaştırdığı bir yerdir.
Antik insanlar burayı yeraltı dünyasına açılan kapılardan biri olarak görüyordu.
Topraktan yükselen görünmez gazların ölümcül etkisi, onların dünyasında doğaüstü bir anlam taşıyordu.
Yer titremese bile insan burada ürperir.
Çünkü ölüm fikri, insanın bildiği en eski korkulardan biridir.
İnsan binlerce yıldır aynı soruyu sorar:
Ölümden sonra ne vardır?
Antik çağ insanı bu sorunun cevabını tanrılarda ve yeraltı dünyasında aradı.
Bugünün insanı ise bilimin ışığında aynı bilinmezliğin karşısında duruyor.
Değişen yalnızca cevaplarımızdır.
Sorularımız ise hâlâ aynıdır.
Cehennem Kapısı’nın önünde insan, bir anda kendisini geçmişle aynı çizgide bulur.
Bir tarafta hayat veren sıcak sular…
Diğer tarafta ölümle ilişkilendirilen karanlık…
Sanki Hierapolis, insan yaşamının iki uç noktasını aynı topraklarda buluşturmuştur.
Doğum ve ölüm…
Şifa ve korku…
Işık ve karanlık…
Taşların hafızası
Bugün Hierapolis’in yollarında yürürken ayaklarımızın altında yalnızca taşlar yoktur.
Hatıralar vardır.
Dua eden insanların izleri vardır.
Şifa arayanların umutları vardır.
Sevdiklerini kaybedenlerin gözyaşları vardır.
Tiyatroda yükselen kahkahalar, tapınaklarda edilen dualar ve mezarlıklarda söylenen son sözler vardır.
Bütün bunlar toprağın hafızasına karışmıştır.
Belki de bu yüzden antik kentlerde insanın içine garip bir hüzün çöker.
Çünkü orada zamanın gücünü görürüz.
Bir zamanlar dünyanın merkezi olduğuna inanılan şehirler bugün sessizce gökyüzüne bakmaktadır.
Bir zamanlar güçlü olanların heykelleri kırılmış, sarayları toprağa karışmış, isimleri unutulmuştur.
Geriye yalnızca taşlar kalmıştır.
Ve taşlar bize şöyle der:
“Sen de geçeceksin. Fakat bıraktığın iz kalacak.”
Pamukkale’nin beyazında insan
Günün sonunda güneş batmaya başladığında Pamukkale’nin rengi değişir.
Beyaz travertenler önce pembeleşir.
Sonra sarıya, turuncuya ve kızılın tonlarına bürünür.
Hierapolis’in taşları günün son ışığını üzerine alır.
Antik tiyatro sessizce gölgelenir.
Cehennem Kapısı ise karanlığın içinde yeniden kendi sırrına çekilir.
İnsan o anda bütün gün gördüklerini yeniden düşünür.
Pamukkale yalnızca bir doğa harikası değildir.
Hierapolis yalnızca bir antik kent değildir.
Antik tiyatro yalnızca bir taş yığını değildir.
Cehennem Kapısı yalnızca eski bir inancın kalıntısı değildir.
Bütün bunlar, insanlığın kendisini aradığı uzun hikâyenin sayfalarıdır.
Ve zaman akıp gider…
Belki yüzyıllar sonra da insanlar Pamukkale’ye gelecek.
Beyaz travertenlerin karşısında hayranlıkla duracaklar.
Hierapolis’in sütunlarına dokunacaklar.
Antik tiyatronun basamaklarında geçmişi düşünecekler.
Cehennem Kapısı’nın önünde ürperecekler.
Ve belki onlar da bizim gibi aynı soruyu soracaklar:
“Bunca zaman sonra bizden geriye ne kalacak?”
Cevabı Pamukkale çoktan vermiştir.
İnsan gider.
Şehirler susar.
Krallar unutulur.
İmparatorluklar tarihe karışır.
Fakat doğanın ve insanın zamana emanet ettiği eserler, yüzyıllar boyunca konuşmaya devam eder.
Pamukkale’nin beyazlığı bu yüzden yalnızca bir renk değildir.
O, zamanın üzerine düşen bir ışıktır.
Hierapolis’in taşları yalnızca harabe değildir.
Onlar geçmişin hafızasıdır.
Antik tiyatro yalnızca bir yapı değildir.
O, insanın binlerce yıldır değişmeyen hikâyesidir.
Cehennem Kapısı ise bize ölümün karanlığını değil, hayatın kıymetini hatırlatır.
Ve belki de Pamukkale’nin bize bıraktığı en büyük ders şudur:
Hayat, su gibi akıp gider; insan ise geride yalnızca bıraktığı iz kadar yaşar.
Bu yüzden Pamukkale’ye bakarken yalnızca güzelliği değil, zamanı da seyretmek gerekir.
Çünkü orada taşlar susar…
Ama tarih konuşur.
Ve insan, o sessizliğin içinde kendisini dinler.
Yorumlar (0)
Gülsu Sağ
En doğru ve en kaliteli haberi yansıtan Gez Medya'ya teşekkürler. Bir Ege'li olarak Tunç Soyer'i canı gönülden destekliyoruz.