İzmir’de yeni bitki türü keşfedildi! İzmir Göbekotu nedir?
oynayan Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum AraÅŸtırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım, yeni bir tür olan "Ä°zmir Göbekotu"nu literatüre kazandıran araÅŸtırmacıların arasında yer aldı.
Ä°zmir’in ÖdemiÅŸ ilçesinde yürütülen bilimsel çalışmalar sonucunda, Batı Anadolu’ya özgü yeni bir bitki türü keÅŸfedildi. Ege Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesinden araÅŸtırmacıların ortak çalışmasıyla tanımlanan, bilimsel ismi "Umbilicus choripetalus" ve Türkçe ismi de "Ä°zmir göbekotu" olarak önerilen bitki, uluslararası bilimsel taksonomi dergi Phytotaxa’da yayımlanan makaleyle bilim dünyasına duyuruldu.
Prof. Dr. Hasan Yıldırım, yeni türün göbekotu cinsi içinde bugüne kadar bilinen tüm türlerden belirgin biçimde ayrıldığını belirtti. Türü farklı kılan en önemli özelliÄŸin çiçek yapısı olduÄŸu ifade Prof. Dr. Yıldırım, Umbilicus choripetalus’un taç yapraklarının tabana kadar tamamen ayrıldığını, yıldız biçimli bir çiçeÄŸe sahip olduÄŸunu vurgulayarak bu özelliÄŸin, göbekotu cinsi içinde ilk kez gözlemlendiÄŸini söyledi.
Türün yetiÅŸme alanı hakkında bilgi veren Prof. Dr. Hasan Yıldırım, "Yeni tür, yalnızca Ä°zmir’in ÖdemiÅŸ ilçesinde, Ovacık Platosu’nda yaklaşık 1300-1400 metre rakımda, volkanik kaya çatlaklarında yetiÅŸiyor. En yakın akrabaları yalnızca kireçtaşı kayaçlarda yaşıyor. Ä°zmir Göbekotu’nun volkanik zeminlere baÄŸlı olması, türü ekolojik açıdan da özgün kılıyor. Bu türün en yakın akrabaları olan Umbilicus tropaeolifolius ve Umbilicus paniculiformis’in yayılış alanları ise Ä°zmir Göbekotu’ndan tamamen farklı. Umbilicus tropaeolifolius, Türkiye’nin güneydoÄŸusu ile Ä°ran ve Irak baÅŸta olmak üzere Orta DoÄŸu’ya uzanan bölgelerde yayılış gösteriyor. Umbilicus paniculiformis ise Sudan’da lokal olmak üzere KuzeydoÄŸu Afrika’da bulunuyor. Her iki tür de yalnızca kireçtaşı kayaçlara baÄŸlı habitatlarda yaşıyor" diye konuÅŸtu.
'TAÇ YAPRAKLARININ EN DÄ°BE KADAR AYRIK OLMASIYLA DÄ°ÄžER TÜRLERDEN AYRILIYOR'
Bitkiyi tanımlayan EÜ Botanik Bahçesi Herbaryum AraÅŸtırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım, 'Ä°zmir'in ÖdemiÅŸ ilçesi Ovacık Yaylası civarında volkanik bir alanda yeni bir bitki türü keÅŸfettik. Göbek otu olarak bilinen bir gruptan bitkiyi keÅŸfettik. Özellikle taç yapraklarının en dibe kadar ayrık olmasıyla diÄŸer türlerden ayrılması çok dikkatimizi çekmiÅŸti. Bunun üzerine çalışma baÅŸlattık. Çalışmada bitkinin bugüne kadar dünyada yayılış gösteren hiçbir göbek otuyla bire bir aynı olmadığını, farklar gösterdiÄŸini ve yeni bir tür olduÄŸunu gerek DNA çalışmalarıyla gerekse de morfolojik çalışmalarla ortaya koyduk' dedi.
Göbek otu türünün 'Umbilicus tropaeolifolius' ve 'Umbilicus paniculiformis' olmak üzere Mardin'de ve Sudan'da 2 yakın akrabası olduÄŸunu belirten Prof. Dr. Yıldırım, 'Mardin'de yayılış gösteren tür Irak, Ä°ran ve Orta DoÄŸu'ya kadar uzanıyor. Sudan'daki ise tek noktada bilinen farklı bir tür. DNA çalışmalarında da bu 2 türle yakın akraba olarak çıkan tür, özellikle taç yapraklarının dibe kadar ayrılmasıyla net olarak bu türlerden ayrılan bir bitki olarak karşımıza çıkmaktadır' diye konuÅŸtu.
'HASSAS BÄ°R POPÜLASYON DÜZEYÄ°NE SAHÄ°P'
Dünyada toplam 16 tane göbek otu türü olduÄŸunu vurgulayan Prof. Dr. Yıldırım, sözlerini ÅŸöyle sürdürdü:
'Türkiye'de 7 tanesi bulunuyordu, bu türle birlikte ülkemizde 8 tane göbek otu oldu. Ä°zmir göbek otu olarak bilim dünyasına tanıttığımız bilimsel adıyla 'Umbilicus choripetalus' adlı bitki türü ülkemiz adına tek endemik göbek otu olarak da literatüre girmiÅŸ oldu. Yaptığımız hesaplamalarda bitkinin alanda yaklaşık 550 civarında bireyi olduÄŸunu tespit ettik. Uluslararası Tür Koruma BirliÄŸi'nin kriterlerine göre hassas bir popülasyon düzeyine sahip ve her an tehlikeye girebilecek düzeyde bir öneme sahip. Bu bakımdan bu alanda yapılabilecek herhangi bir taÅŸ ocağı, maden çalışmasını en baÅŸtan önünün kesilmesi ve izin verilmemesi gerekiyor. Dünyada sadece ülkemizde ÖdemiÅŸ ilçesinde bulunan ve 550 kadar birey ile temsil edilen bu bitkinin korumasının bir an önce yapılması önem arz etmektedir.'
Yorumlar (0)
Gülsu Sağ
En doğru ve en kaliteli haberi yansıtan Gez Medya'ya teşekkürler. Bir Ege'li olarak Tunç Soyer'i canı gönülden destekliyoruz.